Justitie — Internering
Hoewel zij strafrechtelijk als ontoerekeningsvatbaar worden beschouwd, kunnen personen die lijden aan een geestesziekte worden opgesloten wanneer zij feiten van delinquentie, wanbedrijven of misdaden hebben gepleegd.
Wat is internering ?
Internering is geen straf maar een veiligheidsmaatregel met een dubbel doel :
- De samenleving beschermen
- De persoon een aangepaste behandeling bieden via zorgtrajecten, zodat hij of zij zich zo goed mogelijk opnieuw in de samenleving kan integreren
De interneringsmaatregel heeft geen einddatum.
Op wie kan internering worden toegepast ?
Artikel 9 van de wet betreffende de internering bepaalt dat de onderzoeksgerechten (…) en de vonnisgerechten de internering van een persoon kunnen bevelen :
- Die een misdaad of wanbedrijf heeft gepleegd dat de fysieke of psychische integriteit van derden aantast of bedreigt en
- Die op het moment van de beslissing lijdt aan een geestesstoornis die zijn of haar oordeelsvermogen of controle over de eigen daden opheft of ernstig aantast en
- Waarvoor het gevaar bestaat dat hij of zij opnieuw feiten zal plegen zoals bedoeld onder 1°, ten gevolge van de geestesstoornis, eventueel in combinatie met andere risicofactoren.
Hoe wordt een internering beslist ?
De beslissing tot internering wordt genomen door een rechter/rechtbank op basis van een forensisch-psychiatrische expertise.
Vervolgens is het de Kamer voor de Bescherming van de Maatschappij (samengesteld uit een voorzitter en 2 assessoren) die beslissingen neemt over de wijze waarop de interneringsmaatregel zal worden uitgevoerd. Er bestaat een Kamer voor de Bescherming van de Maatschappij bij elk hof van beroep (Brussel en Waals-Brabant, Luik en Bergen).
De Kamer voor de Bescherming van de Maatschappij evalueert de situatie van de geïnterneerde telkens wanneer zij dit nodig acht en minstens eenmaal per jaar. Zij kan op elk moment beslissen om een uitvoeringsmodaliteit van de maatregel toe te kennen : een plaatsing, uitgaansvergunningen, verloven, elektronisch toezicht, een proefvrijlating en ten slotte de definitieve vrijlating.
Sinds 2012 is de problematiek van geïnterneerden geïntegreerd binnen de federale coördinatie van de Hervorming van de geestelijke gezondheidszorg (Hervorming 107), om de maatschappelijke integratie van geïnterneerden te bevorderen.
De wet betreffende de internering voorziet 3 categorieën van instellingen waarin de geïnterneerde kan worden geplaatst :
- De door de federale overheid georganiseerde instelling of afdeling tot Bescherming van de Maatschappij : de Inrichting tot Bescherming van de Maatschappij (IBM) van Paifve. eveneens de afdelingen voor sociale verdediging van de gevangenissen van Haren en Namen.
- Het centrum voor forensische psychiatrie georganiseerd door de federale overheid. Momenteel zijn er twee forensische psychiatrische centra in Vlaanderen. De ene bevindt zich in Gent en de andere in Antwerpen. Dit zijn Forensische Psychiatrische Centra (FPC’s).
- De door de bevoegde overheid erkende instellingen die in staat zijn de geïnterneerde persoon de gepaste zorg te verlenen. Voor het Franstalige gedeelte gaat het om het Beveiligd Psychiatrisch Ziekenhuis (BPZ) Les Marronniers te Doornik voor mannen en de USPS Chêne-aux-Haies te Bergen voor vrouwen.
Opgemerkt dient te worden dat de psychiatrische annexen van de gevangenissen juridisch geen plaatsingslocaties vormen voor geïnterneerde personen.
Zij zijn opgevat als overgangsstructuren, bestemd voor observatie of tijdelijke huisvesting, in afwachting van een doorverwijzing naar een passende zorgvoorziening.
De geïnterneerde persoon kan proefvrijlating krijgen.
Dit is een uitvoeringsmodaliteit van de internering waarbij de geïnterneerde persoon de opgelegde veiligheidsmaatregel ondergaat binnen een residentieel of ambulant zorgtraject, mits naleving van de voorwaarden die tijdens de proefperiode worden opgelegd.
De geïnterneerde persoon is onderworpen aan de algemene voorwaarden en, in voorkomend geval, aan geïndividualiseerde bijzondere voorwaarden gedurende een periode van drie jaar, hernieuwbaar zo vaak als nodig voor een maximale duur van telkens twee jaar.
Sinds oktober 2001 bevordert en financiert de FOD Volksgezondheid specifieke zorgvoorzieningen voor geïnterneerde patiënten die proefvrijgelaten zijn.
Deze zorgvoorzieningen zijn georganiseerd in zorgtrajecten voor geïnterneerden binnen elk hof van beroep.
Het gaat om specifieke zorg binnen residentiële instellingen (psychiatrisch ziekenhuis, IHP, MSP…) en om een mobiel team binnen elk hof van beroep.